Homo's veroveren de ether

Drieëndertig jaar geleden, in 1980, maakten programmamakers Diane de Coninck en Reijer Breed een nachtuitzending ter gelegenheid van de Internationale Homodag 1980. Deze zeven uur durende homonacht was de directe aanleiding voor het in het leven roepen van het radioprogramma ‘Ook zo’, het allereerste potten- en potenprogramma op de Nederlandse radio. Deze week is Reijer terug op de radio en blikt met Nora Romanesco in het kader van Roze Zaterdag terug op 30 jaar homo-emancipatie, de rol van radio en de impact van AIDS.

Twee seizoenen presenteerden Reijer en Diane het homoprogramma op Hilversum 3. Radioarchivaris Nienke Feis: "Het potten- en potenprogramma ‘Ook zo’ werd uitgezonden op vrijdagavond op Hilversum 3 van oktober 1980 tot oktober 1982 en gemaakt door Breed en Coninck. In totaal zijn 32 van de pakweg 100 uitzendingen bewaard op band. Van luisteraar Henk Harskamp kreeg ik enkele bandjes toegestuurd, waaronder een -ongedateerde- uitzending waarin melding wordt gedaan van een onbekende homoziekte. Omdat in het programma een Pinksterbijeenkomst wordt aangekondigd vermoed ik dat deze uitzending zal zijn geweest omstreeks april, mei 1982."

In het voorjaar van 1982 besteedt het ‘potten- en potenprogramma Ook Zo’ aandacht aan een enge nieuwe ziekte, die zich vooral manifesteert onder homoseksuele mannen en waar sinds medio 1981 door Amerikaanse ziekenhuizen over wordt gerapporteerd. Voor zover is na te gaan is dit de eerste keer op de Nederlandse radio dat over de nieuwe ziekte GRID - Gay Related Immune Deficiency - wordt gesproken. Als blijkt dat niet alleen homoseksuele mannen de ziekte kunnen krijgen, verandert in de loop van 1982 de naam in: Acquired Immune Deficiency Syndrome (aids). Uit veertien landen komen berichten over de ziekte.

In ‘Ook zo’ maken de presentatoren nog grappen over de onbekende ziekte die een eerste Nederlands slachtoffer heeft geëist: Reijer belt met Frits Blog, dermatoloog en lid van de Homogroep in de Gezondheidszorg, naar aanleiding van de eerste meldingen in de landelijke bladen over een enge nieuwe ziekte. Op 14 december 1984 - anderhalf jaar later dus - overlijdt Reijer’s vriend Lefert Scheeper; hij is het eerste aidsslachtoffer bij wie de doodsoorzaak in de overlijdensadvertentie wordt vermeld. In 1985 verschijnt het boek “Is het waar dat Lefert aids heeft?”, geschreven door Ineke van den Bergen en Reijer Breed.

27 jaar later reageert Reijer Breed als volgt op deze uitzending:
“Ja we waren inderdaad laconiek. Hadden nog geen idee wat Aids inhield en zou gaan worden. Die nichten in Amerika hadden weer eens iets. Berichtgeving was ook heel slecht toen. Nou wat het geworden is heb ik (hebben we..) geweten. Lefert, mijn vriend, overleed als 17de in Nederland. Ik ben nog steeds trots op het feit dat wij het voor het eerst in de overlijdensadvertentie in de Volkskrant bekend hebben gemaakt. Heel veel reacties toen. Positieve en veel hate-mail. In het boekje dat ik daarna met Ineke maakte komt de afkorting
HIV ook helemaal niet voor. Zo gedateerd.”