Marjoke Roorda, crossmediaal radiomaker

Na 35 jaar begint Marjoke Roorda, crossmediaal programmamaker van het eerste uur, weer voor zichzelf. Voor de VPRO maakte ze roemruchte muziekprogramma's, interviewprogramma's voor radio en TV, en De Plek. De Plek, een radioproject over ruimtelijke ordening in Nederland, was haar piece-de-resistance en haar eerste stap in het digitale domein. Het afgelopen jaar zette ze zich vanuit de redactie van Woord in om 'haar' Plek, De Marathon Interviews en veel meer op Woord.nl beschikbaar te maken.

'Dat analoge gezever is afgelopen...'

Ergens in de late jaren zeventig kwam de Delftse Marjoke Roorda aanwaaien bij de VPRO. Na de HEAO had ze een korte carrière gehad bij de NV Bovema, een platenmaatschappij in Heemstede. Op zich een stoere baan, maar verkering met journalist Nico Haasbroek zorgde voor een verhuizing naar Duitsland en betekende dus het einde van haar werk bij de NV. Via diezelfde Haasbroek kwam ze uiteindelijk in 1978 bij de VPRO terecht, om daar vervolgens 35 jaar te blijven. Al die tijd bleef ze zichzelf: tegendraads, opgeruimd, onverzettelijk, nieuwsgierig en wars van hiërarchie. Door consequent tegen de stroom in te zwemmen maakte ze het zichzelf soms moeilijk, maar werd ze wel een belangrijk deel van het geweten van de VPRO.

Aanvankelijk was Roorda voornamelijk in de diverse rafelranden en uitwassen van de popmuziek geïnteresseerd. Van de late jaren zeventig tot de vroege jaren negentig was ze verantwoordelijk voor diverse min of meer legendarische muziekprogramma’s op radio 3. Ze deed samenstelling, presentatie en redactie. Vooral de kortlopende programma’s Spleen en Radionome vergaarden met de jaren een reputatie die, volgens Marjoke, op een gegeven moment niks meer met de kwaliteit van de gedraaide muziek te maken had. De lp die van het programma Radionome gemaakt werd gaat in verzamelaarskringen voor honderden euro’s van de hand. Alle alternatieve muziekliefhebbers met een platenspeler jagen erop. Ik spreek uit ervaring. Flauwekul, meent Roorda, die het inmiddels een lp vol moeilijk en gedeprimeerd gepiel noemt.

In de jaren na de muziek volgden de interviewprogramma’s op radio en tv. Lange gesprekken werden het vaak, met onverwachte en directe vragen in ongezouten Delfts. De focus van de interviews lag voornamelijk op de inrichting van het landschap, en op de gewone mensen die zich in dat landschap bewogen. Iedereen kwam voor de microfoon van Marjoke. Hierover zei ze zelf in de Volkskrant: ‘Ik ben een ouderwets gezellige VPRO-interviewer. Ik kan met iedereen praten. Van een directeur tot een teruggetrokken boerin. Het komt ook doordat ik plat praat. Mensen krijgen het gevoel: nou, dan kan ik ook wel gewoon gaan praten.' En zo is het maar net. Marjoke was in haar interviews nooit te beroerd om aan te geven dat ze iets onzin vond, of om verduidelijking te vragen als ze iets niet snapte. Ze begrijpt dat ‘ik weet het niet’ durven zeggen een groot goed is.

Als laatste kwam de fascinatie voor internet erbij. In 2009 zei Marjoke tegen Het Parool ‘dat analoge gezever is afgelopen’, en ze ging onverdroten verder met haar digitale werk. Ze stelde de marathoninterviews veilig voor het nageslacht, alsmede alle afleveringen van haar eigen programma De Plek. Dat programma kreeg overigens al heel vroeg, midden jaren negentig, een plek op internet. Het NRC illustreerde in 1999 Roorda’s vooruitziende blik met een citaat van presentator Stan van Houcke: ‘Er komt ook een internetadres,’ zei hij, en noemde het e-mailadres van het project. ‘ Ja, die begreep het niet helemaal’, zegt Roorda. ‘Dan ziet hij een schuine streep staan, en dan weet-ie niet dat hij backslash moet zeggen. Maar voor de volgende keer leg ik het hem wel uit.’

Marjoke begint voor zichzelf. Met Mjo Projecten gaat ze verder in op de vermenging van diverse media. Dat ze hierbij antiautoritair is en wars van gelul, en voornamelijk met normale mensen in gesprek gaat mag vanzelfsprekend heten. Met haar vertrekt een wezenlijk stuk geschiedenis, geweten en geist van de VPRO. Hopelijk komt ze nog eens langs, we zullen haar missen.