Dorst luisterlijst

Beste radiomaker in spé,

Hoera! Je volgt de workshop podcasts maken bij VPRO Dorst! Daarom heeft Woord een cadeautje voor je.

Natuurlijk ken je This American Life en Serial (enzovoort, enzovoort), net als de Nederlandse series Plots en Toendra. Maar er is nog veel meer mooie Nederlandstalige radio, die je mischien nog niet kent.

Bij wijze van facultatief huiswerk heeft Woord een luisterlijst voor je opgesteld, met diverse radioproducties. Dus wie zijn horizon eens wil verbreden en graag een ruime blik op het landschap van de verhalende radio werpt: laat je eens inspireren door onderstaande verhalen!

Het zijn stuk voor stuk aanraders.

 

Audiocollages

Met audiocollage's kun je een verhaal vertellen over een specifiek onderwerp, zonder daarbij afhankelijk te zijn van het persoonlijke verhaal van één personage.

Verschillende stemmen vertellen dus samen een verhaal, of cirkelen rond een thema.

Het gelukkige huisdier is een korte serie van Gerrit Kalsbeek.

Hij maakt vaak gebruik van een fictieve vertelstem, die hij ook echt een eigen karakter probeert te geven. Ookal raap je nog zoveel losse quotes en vlarden materiaal bij elkaar om te punt te maken: het stoort niet, want de verteller houdt het verhaal bij elkaar. (Deze serie ‘Het gelukkige huisdier’ won in 2008 De Tegel: de jaarprijs voor de journalistiek).

Wachten duurt het langst is een tweeluik van Ant Haima en Leo Knikman.

Een cursus alleen zijn is een serie van Maartje Duin en Esma Linnemann. Ook hier verschillende interviews die samen een beeld scheppen, namelijk dat van het leven als vrijgezel.

Radiodrama en de mix tussen feit en fictie

Hieronder wat voorbeelden van bijzondere hoorspelen, en verhalen die spelen met de grens tussen fictie en documentaire. Van een audioverhaal kun je een kunstwerkje maken. Creatief muziekgebruik, geluidseffecten, soundscape; juist voor het medium radio geldt the sky is the limit. 

Ik zal het u vertellen is een mooi voorbeeld van een hoorspel dat grenst aan het absurde en dat speelt met de mogelijkheden van Radio. Het is ook een verhaal waarin het uiterste uit de menselijke stem wordt gehaald.

Het is het afstudeerwerk van Joris Vandamme, die studeerde aan de RITS in Brussel. Hij won er direct een belangrijke prijs mee. Opvallend is dat er van deze opleiding veel radiomakers komen die aan hun verhalen een bepaalde artistieke waarde meegeven. 

En zo zijn er meer Vlaamse radiomakers die uitblinken in bijzondere innovatieve vormen van radio. Bovenstaande verhalen van Katharina Smets en Lucas Derycke zijn hier voorbeelden van.

Bente Hamel maakt met muziek en soundscape bijzondere montages. Een Radio-essay als Het Sinterklaas-effect bevat documentaire- en drama-elementen, terwijl haar hoorspelen, zoals Een geval van omgekeerde zwaartenkracht juist weer gebaseerd zijn op waargebeurde verhalen waar ze zeer uitvoerige research naar pleegt.

Een lossere aanpak

Sommige radiomakers verkiezen een lossere aanpak. Beschrijvingen van gebeurtenissen, personages en omgevingen worden niet achteraf uitgeschreven en ingesproken, maar gewoon, ter plekke in het moment gegeven. Het is een vak appart om dat goed te doen. Beschrijvingen geven in het moment versterkt het gevoel van 'liveness' en daardoor urgentie. 

Het werk van Marten Minkema is levendig en beeldend. Minkema neemt je vrijwel altijd mee op pad, waarbij hij ter plekke beelden schetst. Veel van zijn verhalen zijn persoonlijk of autobiografisch, maar de toon is altijd luchtig en speels, met ruimte voor humor.

In het drieluik De dame met het rode hoedje portretteert hij zijn bijzondere moeder.

Tips van Katinka Baehr

Katinka raadt aan om te luisteren naar de volgende verhalen:
Alice en de waarheid is een aflevering met een Engels sprekende hoofdpersoon. Er wordt veel vertaald met voice-over.
Fluisteren in het Donker is een horrorverhaal geschreven door Esther Gerritsen.
Regrets, I've had a few is een aflevering van This American Life met speciaal geschreven nummer met teksten gebaseerd op quotes uit het interview

De complete series Plots en Toendra beluister je hier.